Marian Andrzej Filar (ur. 6 października 1942 w Krośnie) – polski prawnik, profesor zwyczajny, polityk, od 2007 poseł na Sejm VI kadencji.

Działalność naukowa

W 1967 ukończył studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Doktoryzował się z prawa w 1972 na tym samym wydziale. Habilitację uzyskał w 1977. W latach 1978–1979 był wykładowcą Wyższej Szkoły Oficerskiej MSW im. F. Dzierżyńskiego w Legionowie^[1]. Tytuł naukowy profesora otrzymał w 1988, stanowisko profesora zwyczajnego objął w 1991. Od 1990 kieruje Katedrą Prawa Karnego i Polityki Kryminalnej UMK w Toruniu. Był dziekanem Wydziału Prawa i Administracji UMK w Toruniu w latach 1988–1990 i prorektorem tej uczelni od 1990 do 1993.

Członek licznych towarzystw naukowych polskich i międzynarodowych, także gremiów kierowniczych. Autor przeszło 180 prac i wydawnictw książkowych w języku polskim i językach obcych z dziedziny prawa karnego, polityki kryminalnej, seksualnego prawa karnego, lekarskiego prawa karnego. Promotor licznych rozpraw doktorskich i prac magisterskich.

Wykładowca na wielu uniwersytetach zagranicznych (m.in. Niemcy, Włochy, Finlandia). Ekspert Organizacji Narodów Zjednoczonych w dziedzinie zapobiegania i kontroli przestępczości. Współautor kodyfikacji prawa karnego i lekarskiego. Specjalista w dziedzinie definicji przestępstw seksualnych.

Sekretarz generalny Towarzystwa Naukowego w Toruniu, prezes Towarzystwa Miłośników Torunia. Autor cotygodniowych felietonów prasowych, najpierw w "Nowościach", następnie w toruńskim dodatku lokalnym "Gazety Wyborczej".

Działalność polityczna

Należał do Kongresu Liberalno-Demokratycznego, potem do Unii Wolności, następnie do Partii Demokratycznej – demokraci.pl (do sierpnia 2006 wobec zaniku struktur lokalnych). W latach 1997–2001 był wiceprzewodniczącym Trybunału Stanu.

Wielokrotnie bez powodzenia kandydował w różnych wyborach – w 1997 ubiegał się o mandat posła z listy Unii Wolności. W 2001 startował do Senatu w ramienia komitetu Blok Senat 2001, rok później z lokalnego ugrupowania do sejmiku. W czerwcu 2004 kandydował w wyborach do Parlamentu Europejskiego, zdobywając 29 185 głosów (drugie miejsce w województwie kujawsko-pomorskim), jednak nie został eurodeputowanym. W wyborach parlamentarnych w 2005 był liderem Partii Demokratycznej – demokraci.pl w okręgu toruńsko-włocławskim. W wyborach samorządowych w 2006 kandydował na urząd prezydenta Torunia z własnego komitetu przy poparciu Platformy Obywatelskiej. Uzyskał drugi wynik – 18,71% poparcia (11 960 głosów), przegrywając z ubiegającym się o reelekcję Michałem Zaleskim.

W wyborach parlamentarnych w 2007 uzyskał mandat poselski z listy Lewicy i Demokratów (jako kandydat bezpartyjny, rekomendowany przez Partię Demokratyczną) w okręgu toruńskim z wynikiem 21 892 głosy. W grudniu 2007 został reprezentantem Sejmu w Krajowej Radzie Sądownictwa. Po wyborach ponownie wstąpił do Partii Demokratycznej, zasiadał w Radzie Politycznej i władzach regionalnych tego ugrupowania.

Od 9 kwietnia 2008^[2] współtworzy Demokratyczne Koło Poselskie, 16 lipca 2009 przemianowane na DKP SD.

W styczniu 2009 Instytut Pamięci Narodowej wniósł o jego lustrację w związku z podejrzeniami o "kłamstwo lustracyjne"^[3]. 26 czerwca tego samego roku Sąd Okręgowy w Bydgoszczy orzekł o jego niewinności^[4].

Tego samego dnia wraz Bogdanem Lisem opuścił Partię Demokratyczną^[5], a na początku lipca tego samego roku przystąpił do Stronnictwa Demokratycznego.

Wybrane publikacje

• Lekarskie prawo karne, 2000
• Odpowiedzialność lekarzy i zakładów opieki zdrowotnej, 2004
• Pornografia: studium z dziedziny polityki kryminalnej, 1977
• Przestępstwa seksualne w polskim prawie karnym, 1985
• Przestępstwo zgwałcenia w polskim prawie karnym, 1974
• Seksuologia kulturowa (współautor), 1980
• Transpozycje płci: transseksualizm i inne zaburzenia identyfikacji płciowej (współautor), 2001
• W służbie utopii, 1992
• Zarys prawa karnego (współautor), 1978

Odznaczenia

• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
• Medal Komisji Edukacji Narodowej

Przypisy

1. Informacje w BIP IPN
2. Informacje na stronie Sejmu – kluby i koła VI kadencji
3. IPN wnosi do sądu o lustrację dwóch parlamentarzystów. gazeta.pl, 12 stycznia 2009.
4. Sąd: poseł Marian Filar nie jest kłamcą lustracyjnym. gazeta.pl, 26 czerwca 2009.
5. Lis i Filar uszczuplili Partię Demokratyczną. tvp.info, 26 czerwca 2009.

Źródła

• (pol.) Wpis w bazie ludzi nauki portalu nauka-polska.pl (OPI)
• Strona sejmowa posła VI kadencji